Developer Mode enabled

Tư bản là giá trị sử dụng và giá trị tạo ra giá trị mới, bao gồm tài sản, tiền bạc, máy móc, công cụ, nhà cửa, bản quyền được dùng trong quá trình sản xuất để tạo ra lợi nhuận. Theo quan điểm của Marx, tư bản còn là một quan hệ xã hội thể hiện sự bóc lột lao động, nơi giá trị thặng dư (lợi nhuận) được tạo ra bởi người lao động nhưng thuộc về nhà tư bản. 

Các dạng của tư bản

Tư bản tiền tệ:

Tiền có khả năng sinh lời, ví dụ tiền dùng để đầu tư sản xuất. 

Tư bản sản xuất:

Bao gồm tư liệu sản xuất (nhà xưởng, máy móc, thiết bị) và sức lao động của con người. 

Tư bản cố định: Là bộ phận tư liệu lao động tồn tại dưới hình thức máy móc, thiết bị, nhà xưởng. 

Tư bản lưu động: Là những yếu tố tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất và được tái tạo lại, ví dụ nguyên vật liệu. 

Tư bản hàng hóa:

Sản phẩm của quá trình sản xuất, sẵn sàng để bán ra thị trường. 

Tư bản theo quan điểm kinh tế học Marx

Bản chất:

Tư bản không chỉ là tiền mà còn là một quan hệ sản xuất xã hội. 

Mục đích:

Tạo ra giá trị thặng dư, tức phần lợi nhuận vượt lên giá trị ban đầu thông qua quá trình sản xuất. 

Quan hệ xã hội:

Tư bản phản ánh quan hệ giữa chủ tư bản (sở hữu tư liệu sản xuất) và người lao động (cung cấp sức lao động). Chủ tư bản chiếm đoạt giá trị thặng dư do giai cấp công nhân sáng tạo ra. 

Tư bản trong lĩnh vực tài chính, kế toán 

Là nguồn lực tài chính, dòng tiền hoặc dòng luân chuyển vốn được sử dụng để bắt đầu hoặc duy trì một hoạt động kinh doanh.

Đối trọng của tư bản, trong kinh tế chính trị Mác-Lênin, chính là sức lao động và giai cấp công nhân (lao động làm thuê). Tư bản cần lao động để tạo ra giá trị thặng dư, trong khi sức lao động của công nhân, khi bán cho nhà tư bản, sẽ trở thành đối trọng để chống lại sự bóc lột của tư bản. 

Giải thích chi tiết:

Tư bản là gì?

Tư bản là một khái niệm chỉ những hàng hóa hoặc tài sản (như tiền, máy móc, công cụ) được sử dụng trong quá trình sản xuất để sinh lời thông qua việc bóc lột lao động, tạo ra giá trị thặng dư. 

Sức lao động là gì?

Sức lao động là khả năng con người dùng sức lực, trí óc và kỹ năng để tham gia vào quá trình sản xuất, đổi lại nhận được tiền công. 

Bản chất đối trọng:

Quan hệ bóc lột: Trong hệ thống tư bản, nhà tư bản sở hữu tư liệu sản xuất và thuê mướn sức lao động, từ đó chiếm đoạt phần lớn giá trị lao động do người công nhân tạo ra (gọi là giá trị thặng dư). 

Sức lao động là đối trọng: Vì sức lao động là nguồn gốc duy nhất tạo ra giá trị thặng dư cho tư bản, nên sức lao động cũng là yếu tố quyết định sự tồn tại của tư bản. Theo quan điểm Mác-Lênin, khi người lao động nhận thức được bản chất bóc lột này và tổ chức lại, họ có thể dùng sức lao động làm công cụ để đòi lại công bằng và chống lại sự thống trị của tư bản

Trái ngược với tư bản chủ nghĩa, một hệ thống kinh tế dựa trên quyền sở hữu tư nhân đối với tư liệu sản xuất và hoạt động vì lợi nhuận, là các hệ thống như chủ nghĩa xã hội hoặc chủ nghĩa cộng sản, nơi tư liệu sản xuất thuộc sở hữu tập thể hoặc của nhà nước và hoạt động được tổ chức vì lợi ích chung của xã hội, không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận. 

Các điểm khác biệt chính: 

Quyền sở hữu tư liệu sản xuất:

Tư bản chủ nghĩa: Quyền sở hữu thuộc về tư nhân.

Chủ nghĩa xã hội/Cộng sản: Quyền sở hữu thuộc về nhà nước hoặc cộng đồng.

Mục tiêu hoạt động:

Tư bản chủ nghĩa: Hoạt động vì lợi nhuận.

Chủ nghĩa xã hội/Cộng sản: Hoạt động vì lợi ích chung của toàn xã hội.

Vai trò của Nhà nước:

Tư bản chủ nghĩa: Nhà nước thường đóng vai trò bảo vệ quyền tư hữu và tạo điều kiện cho thị trường hoạt động.

Chủ nghĩa xã hội/Cộng sản: Nhà nước đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý, phân phối nguồn lực và định hướng nền kinh tế.

Do đó, các hệ thống kinh tế-xã hội này được xem là đối lập với tư bản chủ nghĩa về bản chất và mục tiêu hoạt động.

Năm 2025, thế giới vẫn đang trong giai đoạn hậu tư bản, với các hệ thống kinh tế và chính trị đa dạng, bao gồm cả chủ nghĩa tư bản, các hình thái xã hội chủ nghĩa và các hệ thống trung gian, không có một thuật ngữ duy nhất để gọi chung tình hình hiện nay sau cả tư bản và chủ nghĩa xã hội. 

Thế giới hiện nay sau giai đoạn tư bản

Sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản:

Nhiều quốc gia vẫn duy trì hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa, dựa trên quyền sở hữu tư nhân và sản xuất vì lợi nhuận. 

Chủ nghĩa xã hội và các nước xã hội chủ nghĩa:

Bên cạnh đó, vẫn còn các quốc gia đi theo con đường xã hội chủ nghĩa dựa trên chủ nghĩa Marx-Lenin, như Trung Quốc, Triều Tiên, Cuba, Lào và Việt Nam. 

Các hệ thống trung gian và phát triển:

Nhiều quốc gia khác cũng đang phát triển các hệ thống kinh tế - xã hội riêng, kết hợp những yếu tố từ các hệ thống khác nhau, đặc biệt là tiếp thu khoa học công nghệ từ chủ nghĩa tư bản. 

Thuật ngữ cho giai đoạn hiện nay 

"Hậu tư bản" (Post-capitalism):

Đây là một thuật ngữ chung để chỉ các hệ thống kinh tế và xã hội xuất hiện sau khi một xã hội không còn dựa hoàn toàn vào chủ nghĩa tư bản. Tuy nhiên, thuật ngữ này không áp dụng cho các quốc gia đang phát triển mạnh chủ nghĩa tư bản.

"Giai đoạn quá độ":

Các quốc gia xã hội chủ nghĩa xem mình đang trong giai đoạn quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, trong đó vẫn tiếp thu và phát triển lực lượng sản xuất, kế thừa thành tựu từ chủ nghĩa tư bản.

Không có một tên gọi duy nhất:

Do sự đa dạng của các mô hình kinh tế và chính trị trên thế giới, không có một thuật ngữ duy nhất nào có thể bao quát hết tất cả các hệ thống xã hội hiện nay sau giai đoạn tư bản và xã hội chủ nghĩa.